GPT-6 Astra i Claude Opus 5 rozszyfrowały dwie wiadomości z maszyny Enigma. Badacze nie mogli ich złamać przez ponad 20 lat

Maszyna szyfrująca Enigma, za pomocą której nazistowskie Niemcy chroniły swoją komunikację, została złamana przez brytyjskich kryptoanalityków pod kierownictwem Alana Turinga już podczas drugiej wojny światowej. Jednak w archiwach do dziś leży garstka przechwyconych wiadomości, których nikt nie rozszyfrował. W ciągu jednego tygodnia ubyły od razu dwie – jedną złamał model GPT-6 Astra od OpenAI, drugą Claude Opus 5 od Anthropic. Szczegóły przedstawił portal TechCrunch.

Dlaczego niektóre wiadomości opierały się aż do dziś?

Zespół Turinga skonstruował elektromechaniczną maszynę Bombe, dzięki której Brytyjczycy masowo czytali niemieckie depesze. Kilka wiadomości pozostało jednak nierozszyfrowanych, głównie z powodu błędów podczas transkrypcji lub samego szyfrowania. Operatorzy radiowi popełniali błędy w ferworze walki, a gdy w zaszyfrowanym tekście znajduje się błędna litera, standardowe metody deszyfrowania zawodzą.

Kolekcję takich wiadomości na stronie Crypto Cellar Research prowadzi emerytowany inżynier elektryk i dożywotni entuzjasta kryptologii Frode Weierud. To właśnie on weryfikował oba nowe rozwiązania. Dla porównania, wiadomości, o których mowa, są publicznie deszyfrowane przez badaczy już od 2005 roku.

Astra sama wybrała cel i napisała własną Enigmę

Za pierwszy przełom odpowiada deweloper Carter Leffen. Poprosił on model GPT-6 Astra, aby przeszedł przez nierozszyfrowane wiadomości z bazy danych Crypto Cellar i spróbował którąś złamać. Resztę, zgodnie z tym, co Leffen opisał na platformie X, wykonała sztuczna inteligencja. Sama wybrała wiadomość MVUEH z 10 lipca 1941 roku, którą odebrała radiostacja oddziału zaopatrzeniowego dywizji SS-Totenkopf.

Two days ago, GPT-6 Astra broke a yet unsolved German Army Enigma message from 1941. Amazingly Astra was able to autonomously:

– Search historical archives
– Compare uncertain letters
– Find contextual clues
– Build an Enigma simulator
– Write cryptanalysis code
– Run parallel… pic.twitter.com/m5usF56bsH

— Carter Leffen (@carterleffen) September 17, 2026

Astra zauważyła, że depesza prawdopodobnie jest powiązana z inną, już rozszyfrowaną wiadomością z tego samego dnia. Jako wskazówkę wykorzystała podwójną nazwę miejscowości ROSENOW, napisała w Pythonie i C++ symulator Enigmy oraz programowy odpowiednik maszyny Bombe i ostatecznie znalazła właściwy klucz.

GPT-6 Astra i Claude Opus 5 rozszyfrowały dwie wiadomości z maszyny Enigma. Badacze nie mogli ich złamać przez ponad 20 lat Adam Kurfürst Zprávičky Adam Kurfürst Zprávičky

Dlaczego wiadomość opierała się tak długo? Okazało się, że transkrypcja zaszyfrowanego tekstu zawierała kilka błędów, a klucz różnił się od pozostałych wiadomości z tego dnia również kolejnością wirników. Ponadto przy 72. literze obrócił się lewy wirnik, co zdarza się rzadko i komplikuje deszyfrowanie. Treść wiadomości jest przy tym niemal identyczna z depeszą, którą badacze już znali.

Weierud potwierdził rozwiązanie i nie krył entuzjazmu. Astra, zgodnie z tym, co napisał na swojej stronie internetowej, zachowuje się jak bardzo profesjonalny kryptoanalityk i badacz archiwalny. W ciągu dwóch dni podobno dokonała tego, co człowiekowi zajęłoby tygodnie, a nawet miesiące.

Jeden szczegół go jednak zaskoczył. W zapisach modelu pojawiają się odniesienia do „prywatnej kolekcji” i konkretnych tomów wiadomości radiowych z niemieckiego archiwum federalnego, których nie ma na Crypto Cellar. Jak Astra się do nich dostała, na razie nie jest jasne. Zgodnie z zapisami, przejrzała dane katalogowe, ale samych skanów nie widziała. Sam Weierud poświęcił studiowaniu tych akt kilka tygodni.

Jak Claude złamał wiadomość FMNGI?

Zaledwie sześć dni później, 21 września, do Weieruda odezwał się ekspert ds. cyberbezpieczeństwa Jack Willis. Z pomocą modelu Claude Opus 5 złamał wiadomość FMNGI z 31 lipca 1941 roku, którą odebrała ta sama radiostacja. W przeciwieństwie do Astry, Claude pracował pod silnym ludzkim kierownictwem – Willis, zgodnie ze swoim postem na LinkedInie, dostarczył mu gotowe narzędzie do deszyfrowania w języku Go oraz niezbędne materiały historyczne.

Claude najpierw sam przepisał zeskanowany formularz z wiadomością i tylko zanotował niejasne znaki. Kluczem do rozwiązania stał się podpis oficera SS Friedricha Hartjensteina, który powtarzał się w przechwyconej komunikacji. Fragment XHARTJENSTEINX posłużył jako wskazówka, a samo szukanie klucza trwało 13 minut i 28 sekund na komputerze z chipem Apple M2.

Rozszyfrowany tekst to krótki raport o powrocie kolumny zaopatrzenia korpusu, dwukrotnie podpisany przez Hartjensteina. Również w nim pojawiają się dwa błędy, które według analizy Weieruda powstały już po stronie nadawcy, na przykład KOLJNNE zamiast KOLONNE.

Nierozszyfrowanych wiadomości, według Weieruda, pozostało już tylko siedem. Do nich dochodzi jeszcze jedna, której treść jest znana, ale klucza do niej nikt jeszcze nie znalazł.

Wierzycie, że sztuczna inteligencja złamie również pozostałe wiadomości z Enigmy?

Źródła: Crypto Cellar, TechCrunch, Notebookcheck